List of National Parks in India | भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी

भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी

India’s National Parks Complete List 2024: भारतातील 106 राष्ट्रीय उद्याने 44,378 चौरस किलोमीटर क्षेत्र व्यापतात.

UPSC, SSC साठी भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची राज्य-दर-राज्य यादी आणि 2024 पर्यंत भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी तपासा.

India’s National Parks Complete List 2024 state-wise

भारताच्या राष्ट्रीय उद्यानांची पूर्ण यादी 2024 : हे मौल्यवान संसाधन SSC साठी भारताच्या राष्ट्रीय उद्यानांची राज्य-दर-राज्य सूची तसेच 2024 पर्यंत भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची अद्ययावत यादी प्रदान करते.

या माहितीपूर्ण दस्तऐवजाद्वारे भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांचे नैसर्गिक चमत्कार आणि संवर्धन प्रयत्न शोधा.

ANDAMAN & NIKOBAR ISLANDS

Sr. No.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Campbell Bay National Park1992426
2.Rani Jhansi Marine National Park1996256
3.Galathea Bay National Park1992110
4.Mount Harriett National Park198747
5.Saddle Peak National Park198733
6.Mahatma Gandhi Marine National Park198328
7.North Button Island National Park19870.44
8.Middle Button Island National Park19870.44
9.South Button Island National Park19870.03

AASAM

काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान हे भारतीय एक शिंगे गेंड्याच्या शेवटच्या जिवंत अधिवासांपैकी एक आहे आणि ते आसामच्या ईशान्य राज्यात वसलेले आहे. हे युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ म्हणून ओळखले जाते. 850 चौरस किलोमीटरपेक्षा जास्त क्षेत्र व्यापलेल्या या उद्यानात म्हशी, जंगली हत्ती आणि क्वचित दिसणारे बंगाल फ्लोरिकन देखील आहेत. मोठ्या गवताळ प्रदेश आणि दलदलीमुळे, वन्यजीवांचे फोटो काढण्यासाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे.

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Kaziranga National Park1974859
2.Manas National Park1990500
3.Raimona National Park2021422
4.Dibru-Saikhowa National Park1999340
5.Dihing Patkai National Park2021234
6.Nameri National Park1998200
7.Rajiv Gandhi Orang National Park199979

ANDHRA-PRADESH

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Papikonda National Park20081013
2.Sri Venkateswara National Park1989354
3.Rajiv Gandhi National Park20052.4

India’s National Parks Complete List 2024 for students.

ARUNACHAL-PRADESH

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Namdapha National Park19831808
2.Mouling National Park1986483

CHATTISGARTH

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Guru Ghasidas National Park19811440
2.Indravati (Kutru) National Park19821258
3.Kanger Valley National Park1982200

GUJRAT

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Gir National Park1975259
2.Marine National Park / Gulf of Kachchh1982164
3.Blackbuck National Park197635
4.Vansda National Park197924

HIMACHAL-PRADESH

India’s National Parks Complete List 2024

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Great Himalayan National Park1984754
2.Khirganga National Park2010710
3.Pin Valley National Park1987675
4.Inderkilla National Park2010104
5.Simbalbara National Park201029

KARNATAKA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Bandipur National Park1974874
2.Nagarhole National Park / Rajiv Gandhi1988643
3.Kudremukh National Park1987600
4.Anshi National Park1987417
5.Bannerghatta National Park197426

India’s National Parks Complete List 2024 for exam.

KERALA

पेरियार राष्ट्रीय उद्यान: वैविध्यपूर्ण वन्यजीव आणि रमणीय तलावासाठी प्रसिद्ध, पेरियार केरळच्या पश्चिम घाट प्रदेशात आहे. तलावावरील बोटींच्या सहलीमुळे अभ्यागतांना किनाऱ्याजवळ हत्ती, सांबर हरिण आणि लंगूर माकडांचे कळप पाहण्याची विशेष संधी मिळते. मायावी भारतीय वाघ आणि अत्यंत दुर्मिळ निलगिरी ताहर देखील परिसरात आढळतात.

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Periyar National Park1982350
2.Eravikulam National Park197897
3.Silent Valley National Park198489
4.Mathikettan Shola National Park200313
5.Anamudi Shola National Park20037.5
6.Pambadum Shola National Park20031.3

MADHYA-PRADESH

मध्य प्रदेश राज्यात स्थित, बांधवगड राष्ट्रीय उद्यान हे जुन्या किल्ल्यांसाठी आणि घनदाट जंगलांसाठी प्रसिद्ध आहे. हे प्राणी प्रेमींसाठी एक लोकप्रिय ठिकाण आहे कारण संपूर्ण भारतात वाघांची संख्या सर्वात जास्त आहे. या उद्यानात वाघांव्यतिरिक्त अनेक पक्षी प्रजाती, हरिण आणि बिबट्या आहेत.

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Kanha National Park1955940
2.Kuno National Park2018748
3.Satpura National Park1981585
4.Sanjay National Park1981467
5.Bandhavgarh National Park1968449
6.Madhav National Park1959375
7.Indira Priyadarshini Pench National Park1975293
8.Panna National Park1981543
9.Van Vihar National Park19794.5
10.Dinosaur Fossils National Park20110.9
11.Gughwa Fossil National Park19830.3

MAHARASHTRA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Gugamal National Park1975361
2.Chandoli National Park2004318
3.Pench National Park / Jawaharlal Nehru1975257
4.Nawegaon National Park1975134
5.Tadoba National Park1955117
6.Sanjay Gandhi National Park198387

MANIPUR

India’s National Parks Complete List 2024

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Balphakram National Park1985220
2.Shiroi National Park1982100
3.Murlen National Park1991100
4.Nokrek Ridge National Park198648
5.Phawngpui Blue Mountain National Park199250
6.Keibul-Lamjao National Park 197740

RAJSTHAN

रणथंबोर राष्ट्रीय उद्यान: राजस्थानमध्ये स्थित, रणथंबोर वाघांची मोठी संख्या आणि जुन्या किल्ल्यासाठी प्रसिद्ध आहे. उद्यानाची उग्र स्थलाकृति ऐतिहासिक स्थळे आणि निसर्गरम्य तलावांनी भरलेली आहे, जी प्राणी सफारीसाठी एक चित्तथरारक सेटिंग देते. अभ्यागत वाघांव्यतिरिक्त विविध पक्ष्यांच्या प्रजाती, तपकिरी अस्वल आणि रानडुक्कर देखील पाहू शकतात.

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1Desert National Park19923162
2.Ranthambore National Park1980282
3.Sariska National Park1992274
4.Mukundra Hills National Park2006200
5.Keoladeo Ghana National Park198129

TAMILNADU

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1Indira Gandhi (Annamalai) National Park1989117
2.Mudumalai National Park1990103
3.Mukurthi National Park199078
4.Gulf of Mannar Marine National Park19806.2
5.Guindy National Park19762.8

India’s National Parks Complete List 2024 State Wise.

JAMMU & KASHMIR

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1Kishtwar National Park1981425
2.Dachigam National Park1981141
3.Kazinag National Park200091
4.City Forest National Park / Salim Ali19929

UTTARAKHAND

जिम कॉर्बेट नॅशनल पार्क – भारतातील सर्वात जुने राष्ट्रीय उद्यान कॉर्बेट नॅशनल पार्क आहे, जे उत्तराखंडमध्ये हिमालयाच्या खोऱ्यांमध्ये लपलेले आहे. त्याची स्थापना 1936 मध्ये झाली आणि तेथे राहणाऱ्या बंगाल वाघांच्या संख्येसाठी प्रसिद्ध आहे. हे निसर्गप्रेमी आणि वन्यजीव प्रेमींसाठी अभयारण्य आहे. वाघांव्यतिरिक्त, उद्यानात 600 हून अधिक विविध प्रजातींचे पक्षी, हरणे, हत्ती आणि बिबट्या आहेत.

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Gangotri National Park19892390
2.Rajaji National Park1983820
3.Nanda Devi National Park1982625
4.Jim Corbett National Park1936521
5.Govind National Park1990472
6.Valley of Flowers National Park198288

WEST-BENGAL

India’s National Parks Complete List 2024 (Bengal Tiger)
SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Sunderban National Park19841330
2.Jaldapara National Park2014217
3.Neora Valley National Park1986160
4.Buxa National Park1992117
5.Gorumara National Park199279
6.Singalila National Park198679

TELENGANA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Mahaveer Harina Vanasthali National Park199414.6
2.Mrugavani National Park19943.6
3.Kasu Brahmananda Reddy National Park19941.4

HARYANA

India’s National Parks Complete List 2024: Haryana

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Kalesar National Park200347
2.Sultanpur National Park19891.4

ODISHA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Simlipal National Park1980846
2.Bhitarkanika National Park1988145

TRIPUA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Bison National Park / Rajbari200731.6
2.Clouded Leopard National Park20075

India’s National Parks Complete List 2024 those stats have one National Park.

BIHAR

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Valmiki National Park1989336

JHARKHAND

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Betla National Park1986226

UTTAR-PRADESH

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Dudhwa National Park1977490

GOA

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Mollem National Park1992107

NAGALAND

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Intanki National Park1993202

SIKKIM

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Khangchendzonga National Park19771784

LADAKH

SR.NO.National Park NameEstablished YearArea [km²]
1.Hemis National Park19813350

READ ALSO

India’s National Parks Complete List 2024

India’s National Parks Complete List 2024 state wise  for revision.

जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान – आसाम
केवलदेव राष्ट्रीय उद्यान – राजस्थान
रणथंबोर राष्ट्रीय उद्यान – राजस्थान
सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान – पश्चिम बंगाल
गिर राष्ट्रीय उद्यान – गुजरात
पेरियार राष्ट्रीय उद्यान – केरळ
बांदीपूर राष्ट्रीय उद्यान – कर्नाटक
कान्हा राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
पेंच राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
नागरहोल राष्ट्रीय उद्यान – कर्नाटक
सरिस्का राष्ट्रीय उद्यान – राजस्थान
दुधवा राष्ट्रीय उद्यान – उत्तर प्रदेश
बांधवगड राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
पन्ना राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
सातपुडा राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
सायलेंट व्हॅली नॅशनल पार्क – केरळ
हेमिस नॅशनल पार्क – लडाख, जम्मू आणि काश्मीर
व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स नॅशनल पार्क – उत्तराखंड
नंदा देवी राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
ग्रेट हिमालयन नॅशनल पार्क – हिमाचल प्रदेश
ब्लॅकबक नॅशनल पार्क, वेळावदर – गुजरात
वाळवंट राष्ट्रीय उद्यान – राजस्थान
मानस राष्ट्रीय उद्यान – आसाम
नामदाफा राष्ट्रीय उद्यान – अरुणाचल प्रदेश
बालफक्रम राष्ट्रीय उद्यान – मेघालय
दचीगाम राष्ट्रीय उद्यान – जम्मू आणि काश्मीर
गोविंद पशु विहार राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
इंद्रावती राष्ट्रीय उद्यान – छत्तीसगड
अनामुदी शोला राष्ट्रीय उद्यान – केरळ
एरविकुलम राष्ट्रीय उद्यान – केरळ
मथिकेतन शोला राष्ट्रीय उद्यान – केरळ
पंबडम शोला राष्ट्रीय उद्यान – केरळ
मुकुर्ती राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
गिंडी राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
मन्नार सागरी राष्ट्रीय उद्यानाचे आखात – तामिळनाडू
बालपक्रम राष्ट्रीय उद्यान – मेघालय
नोकरेक राष्ट्रीय उद्यान – मेघालय
राजीव गांधी ऑरेंज नॅशनल पार्क – आसाम
नामेरी राष्ट्रीय उद्यान – आसाम
ऑरेंज नॅशनल पार्क – आसाम
दिब्रू-सैखोवा राष्ट्रीय उद्यान – आसाम
पखुई व्याघ्र प्रकल्प (पखुई वन्यजीव अभयारण्य) – अरुणाचल प्रदेश
कमलांग वन्यजीव अभयारण्य – अरुणाचल प्रदेश
नामदाफा राष्ट्रीय उद्यान – अरुणाचल प्रदेश
मॉलिंग नॅशनल पार्क – अरुणाचल प्रदेश
खांगचेंडझोंगा राष्ट्रीय उद्यान – सिक्कीम
नामदाफा राष्ट्रीय उद्यान – अरुणाचल प्रदेश
पिन व्हॅली राष्ट्रीय उद्यान – हिमाचल प्रदेश
नंदा देवी राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स नॅशनल पार्क – उत्तराखंड
राजाजी राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
गंगोत्री राष्ट्रीय उद्यान – उत्तराखंड
गोविंद पशु विहार राष्ट्रीय उद्यान आणि अभयारण्य – उत्तराखंड
कालेसर राष्ट्रीय उद्यान – हरियाणा
सुलतानपूर राष्ट्रीय उद्यान – हरियाणा
राजीव गांधी वन्यजीव अभयारण्य (श्री व्यंकटेश्वर राष्ट्रीय उद्यान) – आंध्र प्रदेश
पापीकोंडा राष्ट्रीय उद्यान – आंध्र प्रदेश
महावीर हरिना वनस्थली राष्ट्रीय उद्यान – तेलंगणा
सिमलीपाल राष्ट्रीय उद्यान – ओडिशा
भितरकणिका राष्ट्रीय उद्यान – ओडिशा
सातकोसिया गॉर्ज राष्ट्रीय उद्यान – ओडिशा
सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान – पश्चिम बंगाल
निओरा व्हॅली राष्ट्रीय उद्यान – पश्चिम बंगाल
गोरुमारा राष्ट्रीय उद्यान – पश्चिम बंगाल
जलदापारा राष्ट्रीय उद्यान – पश्चिम बंगाल
बक्सा व्याघ्र प्रकल्प – पश्चिम बंगाल
नामदाफा राष्ट्रीय उद्यान – अरुणाचल प्रदेश
मॉलिंग नॅशनल पार्क – अरुणाचल प्रदेश
सॅडल पीक नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
महात्मा गांधी सागरी राष्ट्रीय उद्यान – अंदमान आणि निकोबार बेटे
मिडल बटन आयलंड नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
माउंट हॅरिएट नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
साउथ बटन बेट राष्ट्रीय उद्यान – अंदमान आणि निकोबार बेटे
नॉर्थ बटन आयलंड नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
कॅम्पबेल बे नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
गॅलेथिया नॅशनल पार्क – अंदमान आणि निकोबार बेटे
डॉ. सलीम अली पक्षी अभयारण्य – गोवा
भगवान महावीर वन्यजीव अभयारण्य – गोवा
बोंडला वन्यजीव अभयारण्य – गोवा
म्हादेई वन्यजीव अभयारण्य – गोवा
चिन्नर वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
थत्तेकड पक्षी अभयारण्य – केरळ
कुमारकोम पक्षी अभयारण्य – केरळ
शेंदुरुनी वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
परमबिकुलम वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
वायनाड वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
पेप्पारा वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
चिम्मी वन्यजीव अभयारण्य – केरळ
कलक्कड मुंडनथुराई व्याघ्र प्रकल्प – तामिळनाडू
मुदुमलाई राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
मुकुर्ती राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
सत्यमंगलम व्याघ्र प्रकल्प – तामिळनाडू
इंदिरा गांधी वन्यजीव अभयारण्य आणि राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
गिंडी राष्ट्रीय उद्यान – तामिळनाडू
बालफक्रम राष्ट्रीय उद्यान – मेघालय
नोकरेक राष्ट्रीय उद्यान – मेघालय
मुर्लेन राष्ट्रीय उद्यान – मिझोरम
फावंगपुई ब्लू माउंटन नॅशनल पार्क (फवंगपुई नॅशनल पार्क म्हणूनही ओळखले जाते) – मिझोरम
इंटांकी राष्ट्रीय उद्यान – नागालँड
केबुल लामजाओ राष्ट्रीय उद्यान – मणिपूर
सिरोही राष्ट्रीय उद्यान – मणिपूर
कांगेर घाटी राष्ट्रीय उद्यान – छत्तीसगड
गुरु घसीदास (संजय) राष्ट्रीय उद्यान – छत्तीसगड
पन्ना राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
माधव राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
संजय राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
वन विहार राष्ट्रीय उद्यान – मध्य प्रदेश
नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
बोर वन्यजीव अभयारण्य – महाराष्ट्र
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
गुगामल राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
चांदोली राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र
राधानगरी वन्यजीव अभयारण्य – महाराष्ट्र
ग्रेट इंडियन बस्टर्ड अभयारण्य – महाराष्ट्र
घटप्रभा पक्षी अभयारण्य – महाराष्ट्र
मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प – महाराष्ट्र
नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान – महाराष्ट्र

India’s National Parks Complete List 2024 for students. Do more practice.

Conclusion

India’s National Parks Complete List 2024: भारताची राष्ट्रीय उद्याने विविध परिसंस्था आणि वन्यजीव प्रजातींसाठी आवश्यक आश्रयस्थान आहेत, जी वन्यजीव आणि सांस्कृतिक वारशाच्या गुंतागुंतीच्या फॅब्रिकचे प्रतिनिधित्व करतात. भारतातील प्रत्येक उद्यान, मध्य प्रदेशातील विस्तीर्ण मैदानापासून ते देशाच्या पश्चिमेकडील हिरवेगार जंगले आणि भव्य हिमालय पर्वत, देशाच्या नैसर्गिक वारशात एक विशिष्ट भर घालतात.

ही उद्याने संवर्धन उपक्रम आणि शाश्वत व्यवस्थापनाद्वारे अमूल्य अधिवासांचे संरक्षण करताना अभ्यास, शिक्षण आणि पर्यावरण पर्यटनासाठी संधी देतात. या अमूल्य परिस्थितीचे संरक्षक म्हणून भावी पिढ्यांसाठी या राष्ट्रीय खजिन्याचे रक्षण करण्यासाठी संबंधितांनी त्यांची वचनबद्धता राखणे आवश्यक आहे.

FAQ On India’s National Parks

प्र. भारतात, किती राष्ट्रीय उद्याने आहेत?

A. भारतात एकूण 106 राष्ट्रीय उद्याने आहेत.

प्र. कोणते भारतीय राष्ट्रीय उद्यान सर्वात मोठे आहे?

A. भारतातील सर्वात मोठे राष्ट्रीय उद्यान हेमिस नॅशनल पार्क आहे, जे जम्मू आणि काश्मीरमध्ये आहे.

प्र. आंध्र प्रदेशात किती राष्ट्रीय उद्याने आहेत?

A. पश्चिम बंगालमध्ये एकूण 9 राष्ट्रीय उद्याने आहेत.

India’s National Parks Complete List 2024 for students. Do more practice.

important links

HOMEMARATHI GRAMMAR
EDUCATIONINDIAN HISTORY

Leave a Comment